گل حسرت (AUTUMN CROCUS)

گل حسرت (AUTUMN CROCUS)

گل حسرت (AUTUMN CROCUS)

گل حسرت

گل حسرت

    نام فارسی     گل حسرت
    نام انگلیسی     AUTUMN CROCUS
    نام علمی      COLCHICUM AUTUMNAL
     خانواده     COLCHICACEAE

نام فارسی : گل حسرت

خانواده : COLCHICACEAE

نوع : علفی و چند ساله

ارتفاع : ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر

گستردگی : ۸ تا ۱۵ سانتی متر

رنگ گل : صورتی ، ارغوانی ، سفید و زرد

نور : زیاد

آبیاری : متوسط

نگهداری : نسبتا زیاد

گل : بدون ساقه و شبیه گل زعفران

برگ : سبز رنگ و دراز و باریک

میوه : مانند پوشینه (غلاف ) و دارای سه خانه که در هر خانه ۵۰ تا ۷۰ دانه کوچک وجود دارد که هر کدام از آن ها به قطر ۱تا ۲ میلی متر اند و طعمی تلخ دارند .

مقاومت : متوسط

گل حسرت

گل حسرت

 

معرفی :

گل حسرت گلی است تک و فرد به رنگ سرخ روشن و یا زرد و نزدیک به سپیدی که در اسفند ماه گل می دهد و بیشتر در زیر برف است . از این رو به آن حسرت گویند که پیش از رسیدن بهار خشک شده و هیچگاه بهار را نخواهد دید . نوید بخش گذر سرمای سخت زمستان است این گل در فرهنگ های مختلف نماد امید و شروع تازه است . علت نام گذاری این گیاه به AUTUMN CROCUS (زعفران پاییز) ، شکل ظاهری گل ها می باشد که بسیار شبیه گل های زعفران است .

گل حسرت گیاهی است که در چمنزار ها و مراتع مرطوب در مناطقی چون اروپا و آسیای صغیر و در ایران به صورت خودرو در کوهپایه هاو نقاط سردسیری می روید که در این میان ۳۰ گونه بومی اوراسیا است .

از نام های دیگر این گل می توان به پیاز حضرتی یا گل حضرتی و در کتب طب سنتی و بازار دارویی به نام سورنجان و سورنگان اشاره کرد .

گونه های مختلف این گیاه که از نظر دارویی مورد توجه است می توان به گل حسرت زیبا و سورنجان کرمان که به ترتیب به سورنجان شیرین و سورنجان تلخ معروف اند را نام برد . وجه تشخیص گونه های مختلف پیاز غده مانند سفت زیرزمینی آن هاست .

جنس های مهم گل حسرت COLCHICUM (دارای حدود ۷۰ گونه ) و VERATRUM(متجاوز از ۵۰ گونه ) می باشد .

اندام ذخیره ای گل حسرت پداژه ( بخش یایینی ساقه که متورم شده ) است .

تمام قسمت های این گیاه سمی بوده و دارای ماده ای به نام کلشی سین است که بیشتر در پیاز آن انباشه شده و این ماده در داروسازی و زیست شناسی مصرف بسیار دارد .

ویژگی های ظاهری :

برگ :

گل حسرت

گل حسرت

برگ هایی دراز ، باریک و بیضی شکل با نوک تیز دارد که بعد از رشد گل در بهار ۳ تا ۵ برگ نواری شکل بزرگ و براق سر از خاک در می آورد و تا اوایل تابستان خشک می شوند . به رنگ سبز و مماس بر زمین می باشند .

گل حسرت

گل حسرت

گل : درشت و معمولا به طور منفرد در پاییز از زمین می روید . گل ها لوله دراز دارند و تخمدانشان بر روی پیاز قرار گرفته است . جامی شکل با شش گلبرگ به رنگ های سفید ، زرد ، ارغوانی و صورتی دیده می شوند . گل های آن ها شش قسمتی است . تعداد شش پرچم و مادگی معمولا منتهی به سه خامه و یک کلاله آزاد دارند . گل سورنجان زرد رنگ را شنیلیه گویند .

نگهداری :

نور : نیاز به مکانی باز و آفتابی دارند که توصیه می شود در برابر نور مستقیم خورشید قرار نگیرند .

 آبیاری : آبیاری گیاه باید به طور منظم صورت گیرد و پیشنهاد می شود هفته ای دو بار آبیاری صورت گیرد . باید توجه داشت که خاک گیاه قبل از هر آبیاری مجدد، مرطوب باشد .

خاک : غنی ، شنی و ماسه ای با زهکشی خوب و دارای PH بین ۶ تا ۷/۵و مرطوب باشد .

مشکلات :

باران سنگین می تواند به شکوفه ها آسیب برساند .

قرار گیری گیاه در نور ناکافی گلدهی را دچار مشکل می کند .

تکثیر:

گل حسرت

گل حسرت

این گیاه را بوسیله کاشت بذر و یا تقسیم گیاه میتوان تکثیر داد.

گرده افشانی این گیاه توسط حشرات صورت می گیرد. پس از آمیزش نزدیک به شش ماه در خاک باقی می ماند و تخمدان بزرگ می شود ودر بهار با برگ های پهن و براق ازخاک بیرون می آید و کپسولی می سازد که دانه های درشت بسیار دارد.

کاشت دانه :

زمانی که دانه ها کاملا رسیده بودند آن ها را می کارید و حداقل فاصله بین بذرها باید ۲۰ سانتی متر باشد. لازم به ذکر است که سرعت رشد جوانه زنی آن بسیار کند می باشد.

در تولید مثل غیر جنسی ، تقسیم یاخته ای بدون کاهش کروموزومی ( میوز ) اساس کار می باشد به طوری که گیاهان تولید شده حاوی اطلاعات ژنتیکی پایه مادر می باشند . تقسیم یاخته ای توسط سلول های غیر جنسی ( سوماتیک ) انجام می گیرد. سلول رویشی زنده گیاهان ، دارای قدرت تولید یک گیاه کامل می باشد و این پدیده را قدرت خود سازی می نامند و گیاه تولید شده به طور کامل اطلاعات ژنتیکی یاخته ای مادری را خواهد داشت.

یکی از روش های غیر جنسی ازدیاد به وسیله ساختارهای رویشی است که برخی از گیاهان مثل گیاهان چند ساله علفی دارای ساختارهای ویژه رویشی می باشند که می توان گیاه را توسط این ساختارها تکثیر داد از این ساختارها می توان به پیاز ، ساقه غده ای ، ریزوم و پاجوش و … اشاره کرد.

تقسیم ریزوم ، غده ، پیاز: بهتر است در فصل تابستان پیاز را در عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتی متری در خاک فرو برده و در پاییز گل ها خارج می شوند.

اگر در مرداد ماه پداژه های کشیده آن ها را به طوری که نوک آن ها حدود ۵ تا ۱۰ سانتی متر زیر خاک قرار گیرد و به صورت مجتمع بکارید ، در این حالت سال ها گل خواهد داد و بعد از مدتی طولانی که گل دهی و رشد گل ها کاهش یافت آن ها را از خاک خارج و پداژه ها را جدا کرده و در محل جدیدی بکارید.

کاربرد:

گل حسرت

سورنجان به علت داشتن گل های زیبا ، گیاه زینتی محبوب در مناطق معتدل محسوب می شود و دارای خواص دارویی بسیار با اهمیت نیز می باشد. از خواص دارویی این گل می توان به ضد التهاب،ضد روماتیسم ، تقویت کننده قوای جنسی ، تورم پروستات ، ضد نفخ ، معرق ، ادرار آور ، تهوع آور ، مسهل و آرام بخش بر شمرد. گل حسرت و عصاره آن برای درمان سرطان نیز استفاده می شود. کلشی سین باعث تقسیم سلول های عادی می شود و مکانیسم عمل آن این است که تقسیم سلول در مرحله ی متافاز میتوز متوقف می کند به همین علت برای سرطان مفید می باشد.

منبع اولیه کلشی سین به طور درمانی برای بیماری نقرس وبه طور تحقیقاتی در مطالعات کروموزومی سلول ها مصرف می شود. گل حسرت علاوه در درمان نقرس که تایید شده ی سازمان غذا و داروی آمریکاست برای درمان ضعف عصبی ناشی از پیشرفت ام اس موثر می باشد.

این ماده با کاهش تورم به وسیله تخریب کلاژن از سنتز کلاژن جلوگیری می کند به همین سبب برای سیروزی کبد نیز مفید است.

برای تهیه داروهای مربوطه از گونه های مختلف بخصوص آتومنال ( AUTUMNALE) ، اسپسیوزوم (SPECIOSUM) و وروم (VERNUM) استفاده می شود.

کلشی سین اثرات آنتی نئو پلاستی ( ضد تومور یا ضد سرطان ) را در تحقیقات درون و برون سلولی به خوبی نشان داده است ولی به علت سمیت در مصرف آن دارای محدودیت می باشد.

مباحث اضافه :

گل حسرت

گل گل حسرت از نظر ظاهری بسیار شبیه زعفران است با این تفاوت که گل های گل حسرت شش پرچم و تورم ریشه شان دراز می باشد در حالی که زعفران سه پرچم و تورم ریشه اش کوچک و تقریبا مدور است .

پیاز گل حسرت به نسبت بزرگ،گوشتدار و یک پارچه است که پوستی نازک و قهوه ای کمرنگ آن را پوشش داده است .

گیاهان پیازی از نظر دوره ی تشکیل گل و در مقایسه با تشکیل برگ در سه گروه قرار دارند :

PROTERCMTHUS: در این گروه ابتدا گل و سپس برگ ها تشکیل می شوند و قبل از تولید گلبرگ ها و بخش رویشی از بین می روند.

SYNANTHUS: در این گروه نیز برگ ها و گل ها با هم متمایز و توسعه پیدا می کنند مانند سنبل ،لاله ، نرگس و سوسن

HYSTERANTHUS : در این گروه گلدهی پیش از سبز شدن برگ ها صورت می گیرد. مانند آماریلیس ، بسیاری از گونه های گل حسرت و زعفران. در این گیاهان از زمان ظهور گل تا شکوفایی آن سرعت فتوسنتز بسیار کم است.

سورنجان از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خشک است .

کلشی سین با گم شدن و حتی با جوشاندن از بین نمی رود و در آب نیز حل می شود.

طبق کتاب مهندس مظفریان وجود ۱۵ گونه گل حسرت در ایران شناسایی شده که دو گونه ی کولشیکوم واریانس و کولشیکوم وندل بوی  اختصاصی ایران هستند .

گل حسرت زیبا در دامنه های البرز ، تجریش ، اطراف تهران و مناطق شمال ایران و در خراسان در نواحی سرحدی در هریرود می روید و به علاوه در قفقاز و اسیای صغیر نیز انتشار دارد .

سورنجان کرمانی در نواحی جنوب ایران ودر سیستان و بلوچستان به طور خودرو می روید و در هند و کشمیر و مناطق معتدل هیمالیا انتشار دارد .

در کتاب های سنتی آمده است که غده گل های حسرت سه نوع اند :

در نوع اول رنگ پوست خارجی غده و رنگ مغز غده سفید است و طعمی شیرین دارد .

در نوع دوم رنگ پوست خارجی غده ، پیاز و همچنین رنگ مغز زرد یا سرخ است .

در نوع سوم رنگ پوست خارجی و همچنین رنگ مغز سیاه و تلخ مزه است .

در تورم ریشه ی این گل مقداری مواد نشاسته ای و لعاب و کمی قند نیز وجود دارد .

با توجه به اینکه آلکالوئید ها ی سمی این گیاه در زمان های مختلف و حتی پس از برداشت متغییر می باشد مصرف کمی از آن مرگ را می تواند در پی داشته باشد به همین علت مصرف خوراکی گیاه یا پیاز آن ممنوع اعلام شده است با این حال می توان فراورده های صنعتی آن (قرص های کوچک ) را طبق دستور پزشک مصرف نمود .

از گونه مهم در صنعت تولید دارو، طبق کتاب دکتر زرگری اسپسیوزوم می باشد که در نواحی جنوبی ایران می روید .

معمولی ترین عارضه ی این گیاه ناراحتی های معدهای که بلافاصله بعد از خوردن آن ایجاد می شود . پس از جذب احساس تشنگی و همین طور سوزش در ناحیه دهان و گلو وبعد از آن حالت تهوع و استفراق ایجاد می شود و درد های شکمی و اسهال در پی دارد. کمبود آب بدن ممکن است شک بدن را به همراه داشته باشد که با تخلیه معده می توان از ایجاد شک جلوگیری کرد .

علائم مسمومیت در عرض ۲ تا ۵ ساعت رخ می دهد .

استفاده ی دارویی طولانی مدت از کلشی سین می تواند باعث آگرانالوسیتوز ، آنمی آپلاستیک و التهاب اعصاب محیطی شود.

مصرف این گیاه برای زنان باردار ، بیماران قلبی ،افراد دارای مشکلات روده ای – معده ای و افراد ضعیف ممنوع است .

کلشی سین نباید توسط بیمارانی که ناراحتی های کلیوی دارند مصرف شود زیرا دفع آن از طریق کلیه به سختی صورت می گیرد .

از مصرف کلشی سین بیش از سه روز پیاپی جدا خودداری کنید .

گل حسرت

منبع : طراحان منظر

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *