گل برف

موگه یا گل برف (lily of the valley)

گل برف یا موگه (lily of the valley)

گل برف یا موگه (lily of the valley)

گل برف

گل برف

نام فارسی موگه
نام انگلیسی lily of the valley
نام علمی Convallaria majalis
خانواده Asparagaceae

اطلاعات کلی:

نام فارسی: گل برف، زنبق دره

نام رایج فارسی: موگه

نوع: چندساله

خانواده:  Asparagaceae

ارتفاع: ۲۰-۱۰ سانتیمتر

گسترش:  ۳۰ سانتی متر

رنگ گل: سفید، در مواردی ارغوانی

نور: سایه دوست

نیاز آبی: متوسط

نگهداری:  این گیاه به آن صورت نیاز به نگهداری ندارد. در محل سایه و مرطوب با خاک زه کشی شده و حاصلخیز رشد خوبی خواهد داشت.

گل: گل‌های زنگوله شکل ریز و سفید

برگ: پهن و شبیه برگ گل لاله

میوه: میوه کوچک حبه ای به رنگ قرمز – نارنجی

مقاومت: مقاوم به سرما

معرفی:

گل برف

گل برف

گل برف بومی اروپا، آسیا و آمریکا شمالی است و از خانواده مارچوبیان است. موگه، اسم فارسی رایج آن، در اصل اسم فرانسوی اش است.

این گیاه به رایحه دل انگیزش که مخصوصاً در هوا گرم، فضا را آکنده می کند، شهرت دارد. اما بر خلاف بو خوبی که دارد تمام قسمت های آن- به خصوص میوه اش- سمی است. البته تا زمانی که خورده نشود جای نگرانی وجود ندارد. پس موگه را از دسترس کودکان و حیوانات خانگی تان دور کنید بهتر است.

گل برف رشد سریعی دارد و بسیار سازگار است، بنابراین؛ اگر بدانید چگونه و کی آن را بکارید، رشد آن برایتان بسیار آسان خواهد بود.

ویژگی های ظاهری

برگ:

گل برف

برگ گل برف

برگ های موگه بزرگ، براق، دوکی شکل با نوک تیز اند که به صورت جفت از جوانه های ریزوم در بهار به وجود می آیند.

برگ های همیشه سبز آن هر کدام به طول ۱۰–۲۵ سانتی متر و به عرض ۷٫۵- ۱۲٫۵ سانتی متر هستند.

گل:

گل موگه

گل برف

روی هر ساقه موگه خوشه ای شامل ۶ تا ۱۰ گل زنگوله ای شکلِ کوچک با گلبرگ های سفید وجود دارد.

موگه معمولاً به رنگ سفید وجود دارد ولی رنگ ارغوانی آن هم مشاهده شده است.

ساقه:

ساقه موگه یا گل برف

گل برف

ساقه نرم، باریک و فاقد گره موگه تا ۱۵ –۳۰ سانتی متر رشد خواهد کرد. ساقه آن از میان شاخ و برگ های سبز، ابتدا راست قامت بیرون آمده و در انتها قوس پیدا می کند و هر کدام از آنها دو برگ خواهند داشت.

نگهداری

نور:

موگه سایه دوست است. اما حتی در آفتاب کامل هم می توانید آن را نگهداری کنید. فقط به این بستگی دارد که خاک آن مرطوب باشد، مانند وقتی که در سایه است.

نکته ای که نباید فراموش شود این است که این گیاه با اینکه سایه دوست است ولی بسیار مهم است که در تاریکی نباشد. اگر موگه در تاریکی باشد، توانایی گلدهی اش کاهش پیدا خواهد کرد.

آبیاری:

 گل برف رطوبت و دمای معتدل را دوست دارد. اگر در باغ آن را کنار دیگر گیاهانتان می کارید، وقتی آنها را آبیاری کنید، خاک موگه هم به طبع مرطوب خواهد شد و شما آن را هم آبیاری کرده اید.

اگر گل برف را در منطقه ای خشک ولی در سایه بکارید تا زمانی که خاکش را مرطوب می کنید، مشکلی نخواهد داشت.

خاک:

گل برف

گل برف

همانطور که گفته شد موگه گیاهی سازگار است.این موضوع شامل خاک مورد نیاز آن نیز می شود. این گیاه تا زمانی که خاکش غنی باشد، PH ، نوع و سبک و سنگین بودن خاک برایش تفاوتی ندارد. اما اگر توانایی آن را دارید که شرایط دلخواه گیاه را برایش فراهم کنید بهتر است خاک آن زه کشی شده و بیشتر خاک برگ به همراه هوموس و کمی شن و ماسه باشد.

کوددهی:

با توجه به اینکه موگه به مراقبت ویژه نیاز ندارد، فقط اگر متوجه شدید گل ها کیفیتی که باید را ندراد و ضعیف هستند، گاه گاهی با کود مایع با دوز پایین پتاسیم گیاه را تقویت کنید.

همچنین می توانید کودهایی با ترکیب نیتروژن دارد به آن اضافه کنید ولی اگر متوجه شدید گیاه دیگر گلدهی سابق را ندراد به احتمال زیاد به دلیل کود نیتروژن دار است.

از اوایل بهار به صورت ماهانه، مایعی رقیق هنگامی که گیاه در حال رشد به خاکش اضافه کنید.

 هیچوقت کود را مستقیماً روی برگ ها نیافشانید و همچنین هیچوقت گیاه را هنگامی که در خواب فصلی است، کود ندهید.

آفات و مشکلات:

گل برف

گل برف

موگه معمولاً به علت سمی بودن دچار بیماری یا آفت نمی شود. ولی پوسیدگی ساقه، سیاه تاول و نقطه برگ، از مواردی هستند که ممکن است به آنها دچار شود. کنه عنکبوتی، حلزون های بدون صدف و gray mould از مواردی هستند که برای این گیاه مشکل سازند.

پوسیدگی ساقه و لکه برگ: وقتی رطوبت هوا و باران یا آبدهی زیاد شود گیاه دچار این مشکل می شود. برای حل این مشکل ابتدا محیطی را برایش فراهم کنید که رطوبت هوا و باران زیاد نباشد سپس قسمت های آسیب دیده را حذف کنید.

سیاه تاول: این قارچ در محیط سرد با رطوبت سراغ گیاهان خواهد آمد و از نشانه های هایش زرد شدن نوک برگ ها و حتی مرگ گلبرگ است.

برای درمان قسمت های بیمار را جدا کنید و از اسپری کردن آب به برگ ها خودداری کنید. همچنین از مس مایع و پودر گوگرد هر هفته صبح زود، از زمانی که شاخ برگ ها کم کم زیاد شدند – در اوایل بهار- برای درمان می توانید استفاده کنید.

برای آن که باغ و گیاهان دیگر به این بیماری دچار نشوند، در پاییز مدام اطراف باغتان را از قسمت های آلوده گیاهان  تمیز کنید. همچنین وسایلتان را با مواد تمیز کننده، تمیز کنید. چون این قارچ به وسیله باد، باران و وسایل باغبانی منتشر می شود.

کپک خاکستری: این قارچ دقیقا در محیطی که مناسب برای زنبق دره است به وجود می آید. پس این گیاه ممکن است دچارش شود. برای جلوگیری از آن اگر گیاه را در فضا داخلی نگه می دارید حتما فنی برای تهویه هوا قرار دهید. زیر گیاه مقداری کمپوست و مالچ(کودگیاهی) استفاده کنید تا از پاشش اسپور های قارچ روی گل و برگ جلوگیری کند. می توانید در ساعات اولیه روز به گیاه آب دهید تا در طول روز فرصت داشته باشد خشک شود.

اگر گیاهتان دچار این بیماری شد خاک  گیاه را مرتب تمیز کنید و قسمت های آسیب دیده را حذف کنید و حتما از گیاهانتان دور کنید تا قسمت های دیگر آلوده نشوند.

برای آن که باغ و گیاهان دیگر به این بیماری دچار نشوند، در پاییز مدام اطراف باغتان را از قسمت های آلوده گیاهان  تمیز کنید. همچنین وسایل باغبانی را با مواد تمیز کننده، تمیز کنید.

 از مس مایع و پودر گوگرد هر هفته صبح زود، از زمانی که شاخ برگ ها کم کم زیاد شدند – در اوایل بهار- برای درمان می توانید استفاده کنید.  علاوه بر آن قارچ کش Mycostop اگر مستقیما در نواحی که مستعد بیماری هستند استفاده کنید، مناسب است.

کنه عنکبوتی: از قسمت های زیرین برگ تغذیه می کند و باعث زردی و خشکی اش می شود. با فشار آب به راحتی می توانید با آن مقابله کنید.

راب: معمولا به راحتی به وسیله فشار آب از بین خواهد رفت.

تکثیر:

گل برف

جوانه ریزوم گل برف

تکثیر این گیاه به دو روش کاشت دانه و تقسیم ریزوم امکان پذیر است. بیشتر از روش دوم استفاده می شود. اینکه از کدام روش استفاده شود در این این موضوع که باید بین هر گیاه ۱۲ سانتی متر فاصله باشد، تاثیری ندارد.

۱- کاشت دانه:

بذر موگه در واقع به تعداد ۲ تا ۶ عدد درون میوه کوچک و  قرمز- نارنجی رنگ آست. دانه قسمتی گوشتی خواهد داشت که باید آن را حذف کنید. بذر را چه در فضا بسته چه در فضا باز بکارید مهم است که دما محیطش خنک باشد.

زمانی که بذر رسیده است یا آخر زمستان، قبل از اخرین سرما زدگی، بهترین زمان کاشت آن است.

بذر را کم تراکم بیافشانید و با کود مایع خاک آن را تغذیه کنید. خاکش باید زه کشی شده، مرطوب و البته شخم زده باشد. تا عمق ۲۰ سانتی متری شخم بزنید، سوراخ هایی به عمق یک سانتی متر ایجاد کنید دانه را در آن ها قرار داده و رویشان نیم سانتی متر خاک برگ قرار دهید. کمی آبیاری کنید.

این روش خیلی کم برای تکثیر موگه استفاده میشود چون کند است. از ۲ تا ۱۲ ماه جوانه زنی اش در دما ۱۵ درجه سانتی گراد، طول خواهد کشید.

۲- تقسیم ریزوم:

برای کاشت موگه به این روش ابتدا قسمت های سال قبل ریزوم را جدا کنید تا بتوانید جوانه ها را ببینید. ریزوم را به دو قسمت تقسیم کنید که هر قسمت حداقل یک یا دو جوانه داشته باشد. اگر ریشه ها خشک هستند به مدت نیم ساعت آنها را در آب بگذارید تا خیس بخورند.

خاکی را که ریزوم را در آن کاشته می شود، بهتر است متشکل از کمپوست، خاک برگ، هوموس حتماً شخم زده شده و مرطوب باشد.

عمق دقیق کاشت ریزوم مهم نیست، فقط حدوداً آنها را در عمق ۶ تا ۸ سانتی متری بکارید.

ریزوم را در هر جهتی که  بکارید راه خود را به سطح خاک پیدا خواهد کرد. ولی برای اطمینان بیشتر جوری بکارید که سطح جوانه مماس با سطح خاک باشد. بعد از خاک با بیلچه سطح خاک را صاف کنید.

هر زمانی می توانید ریزوم را بکارید تنها نکته مهم این است که خاک را مرطوب نگه دارید. اگر موگه در باغ می کارید که گیاهان دیگر را آبدهی می کنید طبیعتا خاک موگه هم مرطوب خواهد شد ولی اگر در گلدان می کارید، پس از کاشت آبدهی کنید.

درست است که می توانید هر زمانی ریزوم را بکارید ولی اگر دنبال بهترین زمان برای انجام این کار هستید آخر تابستان و در پاییز بهترین زمان است. موگه تا بهار سال بعد خود را نشان دهد. نکته ای که هست سه سال از کاشت تا گلدهی آن طول خواهد کشید. پس اگر می خواهید در سال اول گلدهی داشته باشید ضخیم ترین جوانه که سه ساله است را بکارید. (با توجه به اینکه جوانه ها در هر سه سال متفاوت خواهند بود.)

اگر در فضا خارجی می کارید، سرمایی که لازم است را خواهد داشت. ولی اگر در فضا داخلی می کارید حتماً دما را خنک، حدود صفر درجه، نگه دارید.

حداقل هر ۵ سال یکبار از روش تقسیم موگه استفاده کنید تا رشد گیاه همچنان قوی باقی بماند.

کاربرد:

گل برف

کاربرد زینتی:

 موگه به دلیل رایحه دل انگیز و این قابلیت که به خوبی پوشش دهنده زمین است، در موارد زیر استفاده میشود:

۱- در باغ های جنگلی،

۲- در باغ هایی که نگهداری کمی از آنها می شود،

۳- در rock garden (باغچه های کوچکی که در آن سنگ های بزرگ و کوچک و گیاهانی که مراقبت زیادی نیاز ندارند، به کار رفته است.)،

۴- در مرز و حاشیه ها،

۵- در Beds(باغچه های خیلی کوچک احاطه شده با سنگ، بتن… تا ارتفاع حدود یک متر)،

۶- و به عنوان گل شاخه ای،

 بسیار استفاده می شود.

کاربرد دارویی:

موگه به طور کل در موارد بیماری های دریچه قلب و درد قلبی، حساسیت عصبی، ضعف اعصاب، تشنج، سرگیجه، سکته، صرع و ورم، استفاده دارویی دارد. این گیاه ادرار آور، ضد یبوست، تقویت کننده و همه قسمت هایش ضد اسپاسم، تهوع آور، تب بر، آرام بخش است.

استفاده از موگه برای بیمارانی که دوران نقاهت بعد از سکته مغزی را می گذرانند، به خصوص آنهایی که برگشت توانایی صحبت کردنشان کند است، موفقیت آمیز بوده است. همچنین آرام کننده اعصاب و کاهش دهنده فشار خون بالا است.

از موگه دارویی به نام convallatoxin  ساخته شده  است که در موارد بیماری قلبی حاد و مزمن، ازش استفاده می شود.

زنبق دره دارای شهرت زیادی در گیاه پزشکی به علت درمان مشکلات قلب است؛ چون شامل گلیکوزیدهای کنوالانین و convallamarin که نیرو بخش هایی قدرتمند قلبی و دیورتیک هستند. خاصیت درمان بیماری های قلبی شامل همه قسمت های این گیاه می شود.

گل و ریشه این گیاه حاوی گلیکوزیدهای مشابه دیژیتال است که مدل خفیف تری از آن به حساب می آید و در درمان بیماری های درچه های قلبی، ضعف و ناتوانی قلب، ورم و مشکلات ریوی مزمن مفید است. گلیکوزید همراه با پیاز دریایی، درمان موثر تر و امن تری از دیژیتال خواهد داشت.

 دیژیتال در بدن و طی یک دوره طولانی درمان ممکن است به قلب آسیب بزند. اما این ترکیب از پیاز دریایی (Urginea maritima)   تجمعی نیست بلکه ملایم است. به همین دلیل برای بیماران مسن تر، امن تر است و در کل به عضلات قلب آسیبی نمی زند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید   شقایق کالیفرنیا یا اشولزیا

موگه همچنین شامل ساپونین اسید convallaric، آسپاراژین، و فلاونوئیدها هم است.

زنبق دره تحریک پذیری بیش از حد عضله قلب را بدون افزایش مقدار اکسیژن مورد نیازش، به طور کار آمد، کاهش می دهد. قلب را به تپش آرام تر، منظم و کارآمد تر، تشویق می کند. در همان زمان آسپاراژین آن حجم خون و فشار خون را کاهش می دهد.

از این گیاه می توان پمادی ساخت برای رماتیسم و درد نقرس و همچنین از ریشه آن پمادی برای درمان سوختگی و درمان بافت هایی که سطحی آسیب دیده، ساخته شده است.

موگه جزو گیاهان بالقوه سمی است، بنابراین؛ آن را هرگز نباید بدون مشاوره تخصصی استفاده کنید. اغلب این گیاه را همراه با میوه گونه های زالزالک تجویز می کنند.

زنبق دره معمولاً زمانی برداشت می شود که گل دارد و می تواند برای استفاده های بعدی خشک شود، هر چند زمانی که تازه  است، قوی تر  است. آن ها را جداگانه برداشت کنید.

مباحث اضافی:

گل برف

میوه گل برف

هشدار ها:

هشدار شماره یک: همانطور که گفته شد موگه سمی است و به دلیل داشتن three glycosides; convallarin, convallamarin, and convallotoxin. Convallotoxin باعث نارسایی قلبی، کاهش ضربان قلب، نامنظم شدن ضربان قلب می شود. همچنین به دلیل داشتن saponins باعث مسمومیت گوارشی می شود.

از علایم مسمومیت آن که توسط خوردنش حتی به مقدار کم حاصل می شود، می توان به موراد زیر اشاره کرد:

۱- دل درد

۲- استفراغ

۳- کاهش ضربان قلب

۴- تاری دید

۵- خواب آلودگی

۶- خارش و قرمزی پوست

هشدار شماره دو: موگه به علت اینکه سریع رشد و گسترش پیدا می کند، مهارش سخت است. به همین دلیل به عنوان علف هرز هم شناخته می شود. خیلی کم پیش می آید که موگه را به حال خود بگذارید و به گیاهان دیگر باغتان آسیب نزند.

بهترین روش برای آنکه بتوانید جلو گسترش سریع آن را بگیرید این است که خاک را بکنید و سه تا از جوانه های ریزوم که نقش مهمی دارند را از ته قطع کنید. توجه کنید که اگر خوب نکنید دوباره ریشه ها راه خود را به سطح زمین پیدا خواهند کرد.

با توجه به اینکه بعد از کاشت و رشدش، دیگر برای مهارش دیر است بهتر است پیشگیری کنید تا درمان.

قبل موگه حتما در شرایطی بکارید که بدانید برای گیاهان دیگرتان مشکلی به وجود نمی آورد مثلا بهتر است در rising beds بکاریدش.

حتی اگر اطرافش نرده بگذارید، باز هم ریزوم ها راه خود را از زیر خاک پیدا خواهند کرد و به آن طرف نرده خواهند رفت. ولی می توانید با بیلچه هایی که لبه تیزی دارند ریزوم ها را مدام در مرز محیطی که کاشتید اش، ببرید.

همسایگانی که برای موگه انتخاب می کنید مهم است. بهترین حالت این است که گیاهانی را انتخاب کنید که از نظر نگهداری مانند خودش باشند.

بهترین زمان چیدن موگه، وقتی است که که نیمی از گل ها باز شده اند و رنگ سبز خود را از دست داده اند. در دمای ۰ تا۱ درجه سانتی گراد آن را دو تا سه هفته و در دما ۲ درجه سانتی گراد آن را یک هفته می توانید نگهداری کنید.

اگر می خواهید در باغتان پروانه ها و پرنده ها را فراخوانید می توانید موگه را بکارید چون برای پروانه ها، زنبور ها، پرنده های آوازه خوان جذاب است.

 

4 پاسخ
  1. nadia
    nadia گفته:

    خیلی ممنون از این همه راهنمایی بسیار عالی به سوال دارم این گل رو میشه توی خونه و توی گلدون هم نگهداری کرد؟ از عطرش خیلی خوشم میاد ولی انگار چندان مناسب برای فضای بسته آپارتمان نیست درسته؟

    پاسخ
    • نسیم خدابنده لو
      نسیم خدابنده لو گفته:

      سلام وقت بخیر
      گل برف جزو گیاهانی است که در ایران به ندرت کشت می شود به همین دلیل باید بگردید دنبالش
      چون به صورت عمده تولید نمیشه

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *