کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

 

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

برای به دست آوردن سبزیجات مرغوب شناخت کود های ارگانیک و شیمایی مناسب ونحوه ی استفاده از آن ها در تقویت مواد غذایی خاک ضروری است. همچنین ایجاد خاک سالم دارای مواد مغذی کلیدی برای برداشت سبزیجات سالم است . در این مقاله شما را با کودهای ارگانیک و انواع کودهای شیمیایی و روش های صحیح استفاده از کوددهی سبزیجات آشنا می کنیم .

کودهای ارگانیک سبزیجات:

  • کودهای ارگانیک شامل کودهای دامی، کود سبز ، پودر خون ، پودر بقایای ماهی، کنجاله تخم پنبه، پودر گرانیت، سنگ فسفات و…. می باشند.

مزایای کودهای ارگانیک سبزیجات

  • بسیاری از کودهای ارگانیک باعث تشکیل ماده آلی خاک می شوند.
  •  موجب بهبود ساختمان خاک، تغذیه میکروارگانیسم های خاک، از بین بردن بیماری های قارچی و میکروبی و افزایش عناصر کم مصرف خاک می شود.
  • بیشتر کودهای ارگانیک به صورت آهسته و مداوم گیاه را تغذیه می کنند.
  • تعدادی از کودهای ارگانیک همانند کمپوست بسیار ارزان یا تقریبا رایگان هستند اگر خودتان آنها را تولید کنید.
  • کودهای ارگانیک کامل همانند ۵-۵-۵ به صورت گسترده در دسترس هستند و به راحتی می توانند به جای کودهای شیمیایی مورد استفاده قرار بگیرند.

معایب کودهای ارگانیک

  • بعضی از کودهای ارگانیک همانند کودهای دامی و کمپوست حجیم هستند و جابجایی و نگهداری آنها مشکل می باشد.
  • آزاد شدن عناصر غذایی کودهای ارگانیک برای مصرف گیاه به کندی صورت می گیرد.
  • بعضی مواقع بسته به فعالیت میکروارگانیسم های خاک، هنگامی که سبزیجات کمبود عناصر غذایی داشته باشند ، استفاده از کودهای ارگانیک بسیار زمان بر است.
  • بسیاری از کودهای ارگانیک نسبت به معادل شیمیایی خود حاوی عناصر غذایی کمتری هستند.
  • محتوای کودهای ارگانیک بسته به موقعیت و آب و هوای محلی که تولید شده اند متفاوت است.
  • بنابراین شما کاملا مطمئن نخواهید بود که چه مقدار باید مصرف کنید.

مفهوم اعداد در کودهای سبزیجات:

  • کودهای تجاری با اعدادی شماره گذاری شده اند که نشان دهنده نسبت عناصر کود می باشد. برای مثال ۱۲-۱۲-۱۲ یا ۳۰-۵-۱۵ .
  • شماره اول از سمت چپ نشان دهنده درصد نیتروژن است (N).
  • شماره دوم نشان دهنده درصد فسفات است (نوع فسفر P2O5 است)
  • شماره سوم از سمت راست نشان دهنده پتاس است (نوع پتاسیم مورد استفاده K2O می باشد)

کودحیوانی

  • منظور از کود حیوانی مجموعه ای از مواد بستری، ادرار و مدفوع گاو ، گوسفند ، مرغ یا هر حیوان دیگری است که از محل نگهداری آنها بدست می آید.
  • درصد مواد غذایی کود حیوانی و کیفیت فیزیکی آن به عواملی مثل نوع حیوان، کیفیت مواد بستری، میزان پوسیدگی کود، تغذیه دام، میزان سدیم و مقدار بذر علفهای هرز، اسپور بیماریها، لارو و تخم حشرات، شن و خاک دارد.
  • درصد ازت کود گاوی بیشتر از کود گوسفندی و مرغی است.
  • درصد فسفر و پتاسیم کود مرغی از کودهای گاوی و گوسفندی بیشتر است.
    درصد مواد غذایی کودها به تغذیه دام بستگی دارد.
  • چنانچه مقدارغذای دام از نظر یک عنصر ضعیف باشد، کود حاصله بدین صورت از نظر آن عنصر ضعیف خواهد بود .
  • هر چه درصد فیبر در مقدارغذای دام بیشتر باشد درصد فیبر مدفوع نیز زیادتر خواهد بود.
  • کود حیوانی دارای چهار نوع می باشد.

معایب کود های حیوانی

  • فراوانی ترکیبات آلی ازت دار ساده در کود حیوانی به تازگی بسیار مساله ساز است.
  • تجزیه سریع این مواد سبب آزاد شدن آمونیاک و تجمع آن در مجاورت ریشه ها گشته و موجب مسمومیت گیاه می گردد.
  • هیچ گاه نباید کود حیوانی  رابه محصول تازه کاشته شده داد.

کود گاوی

  • کود گاوی تازه دارای ۸۰ درصد رطوبت می باشد.
  • به خاطر اینکه مخلوطی از کاه می باشد دیرتر تجزیه می شود و حرارت آن به سرعت بالا نمی رود.
  • کود گاوی به نام کود سرد نیز می باشد.
  • از آنجایی که سیستم گوارش گاو کارایی زیادی در هضم غذا دارد کود گاوی بذر علف هرز کمتری دارد.
  • ازاد سازی عناصر غذایی در کود گاوی برای ۵۰% آن حدود ۴ و نیم ماه به طول می انجامد.

کود گوسفندی

  • بسیار خشک است .
  • به جهت نداشتن بستر، کود آن نسبتأ زود تجزیه شده و مورد استفاده قرار می گیرد.
  • از نظر حرارت تولیدی گرم است.

کود اسبی

  • کود اسبی به نسبت خشک می باشد.
  • دارای ازت بسیاری می باشد.
  • سریع تخمیز شده و حرارت بالایی ایجاد می کند. و همین باعث شده به آن کود گرم بگویند.
  • در زمین های سرد و مرطوب از کود اسبی استفاده می شود.
  • کود اسبی برای صیفی جات، گیاهان گلدار و گیاهان غده ای و همچنین سبزی هایی که رشد سریع و طول عمر کوتاهی دارند استفاده می شود.
  • کود اسبی اسیدی می باشد.
  • غذای اسب بیشتر علف هرز می باشد و از آنجایی که در هضم غذا خوب عمل نمی کند پس کود اسبی دارای بذر علف هرز زیادی می شود.
  • باعث می شود که در زمین هایی که کود اسبی استفاده می شود علف هرز زیادی هم رشد کند.
  • کود اسبی، از نظر مواد غذایی ضعیف تر از سایر کودهاست.
  • برای پوشاندن روی بذرهای کاشته شده مخصوصاً در چمن کاری، استفاده از کود اسبی توصیه می شود.

کود مرغی

  • از نظر مواد غذایی بسیار غنی است .
  • مقدار مصرف آن بایستی به مقدار کم و با احتیاط صورت گیرد.
  • برای آنکه گیاه شما در اثر مصرف کود مرغی نسوزد بهتر است با کودهای دیگر مخلوط شود.
  • به خاطر بستر خاک اره که دارند نسبت کربن در این کودها بالاست.
  • از کود مرغی بهتر است در فصول سرد استفاده شود.

کودهای شیمیایی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

  • کودهای شیمیایی به صورت مصنوعی تولید می شوند و حاوی عناصری مانند سدیم نیترات، پتاسیم کلراید و سوپرفسفات هستند.
  • کودهای شیمیایی به شکل های مایع، گرانول، پودر و پلت هستند.
  • برای کوددهی  سبزیجات می توانید هنگام آبیاری از کودهای مایع استفاده کنید یا مقداری از کودهای گرانول را در اطراف هر گیاه پخش کنید.
  • به مقدار زیاد در دسترس هستند و قیمت آنها نسبت به کودهای ارگانیک نیز کمتر است و تاثیر گذاری آنها بسیار سریع است .
  • معایب آنها نسب به فوائدشان بیشتر است .
  • کود های شیمیایی ماده آلی به خاک اضافه نمی کنند و منجر به بهبود ساختمان خاک نمی شوند.
  • در حقیقت بعضی از تحقیقات نشان می دهد کودهای شیمیایی برای میکروارگانیسم های خاک مضر هستند
  • باعث می شود خاک نتواند برای طولانی مدت گیاه را پشتیبانی کند.
  • کود های شیمیایی غلیظ و سریع الاثر می باشند.
  • تولید کودهای شیمیایی نیازمند مقدار زیادی انرژی است که معمولا از طریق راهای غیرقابل تجدید پذیر تامین می شود.
  • این حجم استفاده از انرژی باعث آلودگی هوا و گرمای جهانی می شود.
  • با این حال بعضی از کودهای ارگانیک تجاری همانند سنگ فسفات نیز نیازمند مقدار کمی انرژی برای تولید هستند.

کودهای معدنی و شیمیایی 

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

کود ازته

  • نقش اصلی ازت برای گیاه در تشکیل پروتوپلاسم و اسید نوکلئیک است.
  • کمبود آن ابتدا در برگ‌های جوان دیده می‌شود.
  • نقش در ساخت و تولید قسمت‌های سبزینه گیاه و برگ‌ها به رنگ سبز تیره در می‌آیند.
  • در بزرگ شدن میوه‌ها و رشد برگ‌ها موثر است.
  • ازت علاوه بر ساختن مواد پروتئینی در  افزایش محصول و شفافیت برگ‌ها و ازدیاد کاروتین نیز موثر است.
  • ازت زیاد باعث تردی و آبدار شدن گیاه می شود.
  • اغلب گیاهان ازت را به‌صورت NO3و NH4جذب می‌کنند.

کودهای ازت‌دار 

  • سولفات‌آمونیم با ۲۱% ازت. سولفات‌آمونیوم برای خاک‌های کشور ما مناسب است.
  • نیترات‌آمونیوم با ۳۵% ازت
  • فسفات‌آمونیوم ۲۸% ازت
  • اوره با ۴۶ % ازت

کود فسفره

  • علاوه بر تشکیل شدن پروتئین، برای متابولیسم سلولی لازم، در تولید گل، بذر و میوه استفاده میشود.
  • زودرس کردن محصول، در کوتاه‌کردن دوره رشد و تولید ریشه و بذر را تحریک می‌کند.
  • کار فسفر تولید ATPو اسیدهای نوکلئیک و آنزیم‌ها است.
  • کمبود فسفر باعث تجمع مواد قندی در برگ و ساقه می شود.
  • فسفر باعث افزایش آنتوسیانین برگ‌ها و ساقه‌ها را به رنگ قرمز در می‌آورد .
  • همچنین رشد گیاه متوقف شده و رشد بذر را تحریک کرده و باعث ریزش برگ‌های مسن می‌شوند.

کودهای فسفره

  • سوپرفسفات با ۱۸–۱۶ % فسفر
  • فسفات آمونیوم با ۱۸–۱۶ % فسفر
  • فسفات بی‌کلسیک با ۴۰–۳۵ % فسفر

کود پتاسه

  • پتاس در تشکیل اندام‌های گیاهی موثر است .
  • پتاس در اعمال فیزیولوژیکی، در تشکیل و جابجایی کربوهیدرات‌ها، در سیب‌زمینی باعث افزایش مقدار نشاسته، افزایش خاصیت انبارداری، سفت شدن پوست و گوشت غده می‌شود.
  • در ایجاد مقاومت نسبت به بیماری‌ها، در تشکیل پروتئین، در تشکیل ویتامین، در تقسیم‌ سلولی و در ایجاد طعم و مزه دخالت دارد.
  • کمبود پتاس ابتدا در برگ‌های مسن مشاهده می‌شود.
  • سوختگی کنار برگ‌ها نیز از علائم کمبود پتاس است.

کودهای پتاسه

  • کائنیت با ۱۵-۱۰% پتاس
  • کلرو پتاس با ۵۰–۴۰% پتاس
  • سولفات دو پتاس با ۴۸ تا ۵۲% پتاس

کود گوگرددار

  • گوگرد در تهیه پروتئین و اسیدهای‌آمینه به‌کار می‌رود.
  • بو و مزه سیر، پیاز و خردل مربوط به گوگرد است.
  • علائم کمبود گوگرد در برگ‌های جوان شبیه علائم کمبود ازت است.

کودهای مایع برای سبزیجات

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

  • کود مایع بهترین تأمین کننده نیتروژن در این گروه از گیاهان بوده و از تجمع نیترات در سبزی ها جلوگیری می کند.
  • عنصر پتاسیم و فسفر نیز در رشد کمی و کیفی این محصولات بسیار مهم است.
  • عناصر کم مصرف مانند منیزیم، روی و آهن در سبزیجات باعث شادابی برگها، رنگ مناسب، طعم و بوی مطبوع و استحکام سبزی می شود .
  • زودرس شدن محصول
  • بهبود طعم و رنگ محصول و در نهایت افزایش کیفیت
  • ماندگاری بیشتر محصول پس از برداشت
  • استفاده همزمان با سموم که موجب افزایش کارایی سموم نیز میشود
  • افزایش مقاومت در برابر آفات و بیماریها
  • جلوگیری از ریزش گلها و میوه ها
  • نحوه مصرف کود مایع به صورت ۱۰۰-۳۰۰سی سی در ۱۰۰لیتر آب در زمان رشد به تعداد دفعات به سبزیجات بدهید.

روش های صحیح استفاده از کودهای سبزیجات

کوددهی سبزیجات

کوددهی سبزیجات

روش کودهی سبزیجات پخش کود در تمام سطح

  • قبل از کاشت کود را به وسیله دست یا ماشین به طور یکنواخت پخش می کنیم.
  • توصیه می شود پس از آن ، کود توسط شخم متوسط به زیر خاک برده شود.
  • در هوای گرم زیر خاک کردن کود ضروری است .
  • حرارت هوا ممکن است باعث تبخیر و تلفات کود شود.
  • کودهای فسفری و پتاسی را بایستی حتماً در تمام موارد با شخم به ناحیه دسترس ریشه برسانید.
  • این کودها به خصوص در خاک های رسی به کندی حرکت میکنند و در صورتی که در سطح بمانند، نمی توانند مورد استفاده گیاه قرار گیرند.
  • این روش کودپاشی معمولا برای سبزیجاتی که بذرپاشی آن ها به صورت پخش در تمام سطح است انجام می شود.

روش کوددهی سزیجات به صورت نواری یا خطی

  • کود شیمیایی به صورت نواری به فاصله ۵-٢ سانتیمتر کنار بذر (در یک طرف یا دو طرف) و ۵-٢ سانتیمتر عمیق تر از بذر قرار داده می شود.
  • در سطوح کوچک و برای کارهای آزمایشی می توان کود را توسط دست به صورت نواری به خاک داد.
  • در زراعت های گسترده این کار فقط با ماشین امکانپذیر است .

     فواید استفاده از روش نواری یا خطی در کوددهی سبزیجات 

  • این روش به خصوص درمورد مصرف کودهای فسفره و پتاسه که در خاک تثبیت می شوند حائز اهمیت است .
  • کود در نزدیکی ریشه قرار گرفته و بیشتر جذب گیاه شده و کمتر تثبیت می شود.
  • علف های هرز کمتر از کودها استفاده میکنند.
  • مواد غذایی نزدیک ریشه است ، بنابراین سریع تر و کامل تر مورد استفاده قرار میگیرند.

 معایب استفاده از روش نواری یا خطی در کوددهی سبزیجات 

  • نزدیکی مقدار زیاد کود به ریشه به خصوص در مناطق خشک باعث سوزاندن گیاه می شود.
  • ریشه گیاه به طرف ناحیه کود داده شده گرایش پیدا کرده و فقط در این منطقه متمرکز می شود.
  • این روش کوددهی برای سبزی ها و گیاهانی که به صورت خطی کشت می شوند مفید است .
  • معایب این روش کمتر از روش پخش در تمام سطح است.

 روش  کوددهی سبزیجات به صورت چال کود

  • روش چال کود بیشتر برای درختان استفاده می شود.
  • ابتدا در یک سوم قسمت انتهایی سایه انداز درختان چاله هایی به قطر و عمق حدوداً ۴٠ سانتیمتر حفر می کنند.
  • سپس کود دامی و کود شیمیایی را با هم مخلوط کرده و درون چاله می ریزند.
  • در صورت نشست چاله ها بعد از آبیاری این چاله ها مجدداً به همان ترتیب پر می شوند.

روش  کوددهی سبزیجات  به صورت کانال کود

  • این روش برای کود دهی باغات استفاده می شود.
  • به این ترتیب که بعد از مشخص شدن محل ردیف ها، به کمک بیل مکانیکی کانال هایی به عرض ۱۰۰ سانتیمتر و به عمق ۱۲۰ سانتیمتر احداث میکنند.
  • به طوری که خاک ۵۰سانتیمتر سطح را جداگانه یک طرف ومابقی خاک را در طرف دیگر کانال می ریزند.
  • سپس ٣٠ سانتیمتر عمق خاک را با خار و خاشاک ، خرده های چوب ، شاخه و برگ درختان و… پر میکنند.
  • ۱۰۰-۸۰تن کود حیوانی در هکتار را با ۵۰ سانتیمتر خاک سطحی مخلوط نموده و داخل کانال ریخته می ریزند.
  • نهایتاً کانال پر شده و نهال های مورد نظر را میکارند.
این مطلب را نیز مطالعه کنید   گل شاه پسند (verbena)

روش کوددهی سبزیجات به صورت محلول پاشی :

  • محلول پاشی یا تغذیه برگی برای کاهش مصرف کودهای شیمیایی و خطرات زیست محیطی آن ها، روش مناسبی است .
  • علاوه بر آن با تغذیه برگی می توان عناصر غذایی را در اسرع وقت در اختیار گیاه قرار داد.
  • در این روش عناصر غذایی بدون دخالت مسائل و مشکلات خاک ، مستقیماً در اختیار شاخه ، برگ و میوه قرار میگیرند.
  • همان طورکه می دانید خاک های آهکی ایران به دلیل pH بالا ، آهک فراوان و مصرف بیش از اندازه کودهای فسفاته در گذشته ، قادر به جذب عناصر کم مصرف به میزان کافی نیستند.
  • در چنین مواقعی محلول پاشی مؤثرتر و با صرفه تر از مصرف کلات ها است .

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *