کمبود عناصر غذایی

کمبود عناصر غذایی

کمبود عناصر غذایی در گیاهان

کمبود عناصر غذایی در گیاهان

کمبود عناصر غذایی

رشد گیاه دوست داشتنی شما کم شده و با وجود نور مناسب و آبیاری صحیح، برگ ها تغییر رنگ می دهند و می ریزند؟ مواد معدنی و مغذی یکی از فاکتور های کلیدی در رشد و زیبایی گیاه شما هستند. در مورد گیاهان خانگی در صورتی که گیاه شما دچار بیماری و آفت زدگی نشده باشد و چنین علائمی را نشان دهد به احتمال زیاد دچار کمبود عناصر غذایی است. پس با ما همراه باشید تا این کمبودها و راه های جبران آن ها را بررسی کنیم.

مواد مغذی یا عناصر مورد نیاز گیاه ۱۷ مورد هستند.  اکسیژن، هیدروژن و کربن به طور طبیعی از طریق آب و هوا جذب شده و باقی عناصر از طریق خاک جذب گیاه می شوند. عناصر جذب شده از خاک به سه دسته ضروری ، پرمصرف و کم مصرف تقسیم می شوند. عناصر ضروری و پرمصرف به صورت درشت مغذی ها (MacroNutrients) و عناصر کم مصرف به صورت ریز مغذی ها(MicroNutrients) نیز دسته بندی می شوند.

عناصر پرمصرف در گیاهان(درشت مغذی ها)

  • نیتروژن
  • فسفر
  • پتاسیم
  • کلسیم
  • منیزیم
  • گوگرد

عناصر کم مصرف گیاهان(ریز مغذی ها)

  • کلر
  • منگنز
  • آهن
  • روی
  • مس
  • مولیبدن
  • نیکل

این دسته بندی نشان دهنده مقدار نیاز گیاه به هر عنصر می باشد. ولی تعیین کننده اهمیت عناصر نیست چرا که نبود هریک از ریزمغذی ها نیز باعث ایجاد مشکل در رشد گیاه می شود. میزان رشد گیاه بر اساس کمبود عناصر غذایی آن در گیاه تنظیم می شود. در نتیجه کمبود هریک از این عناصر باعث کندی یا توقف در رشد گیاه می شود. اگر هیچ وقت به گیاه خود کود نداده اید و خاک گلدان آن را عوض نکرده اید، احتمال بروز کمبود عناصر غذایی در گیاه شما زیاد است.

چرا گیاه من دچار کمبود عناصر غذایی می شود؟

  • کمبود عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به دو دلیل روی می دهد.
  • در مورد اول عنصر مورد نیاز گیاه در خاک وجود ندارد یا مقدار آن در حدی نیست که نیاز گیاه را برطرف کند.
  • اما در مورد دوم عنصر مورد نیاز گیاه در خاک وجود دارد اما به دلایلی برای گیاه قابل جذب نیست.
  • وجود عنصر مورد نیاز به فرمی غیر قابل جذب برای گیاه یا پی اچ نامناسب خاک از جمله این موارد هستند.
  • اکثر عناصر مورد نیاز گیاه در فرم قابل جذب در خاک های خنثی برای گیاه قابل جذب هستند.

کمبود عناصر غذایی

علائم کمبود

چگونه متوجه کمبود عناصر غذایی شوم؟

کمبود عناصر غذایی مختلف نشانه های متفاوتی را در گیاه ایجاد میکند که محل بروز بیشتر این علائم روی برگ های گیاه می باشد.
در ادامه به علائم ایجاد شده در اثر کمبود هریک از این عناصر می پردازیم

نیتروژن Nitrogen) N)

  • نیتروژن به منظور ساخت پروتئین ، اسیدهای نوکلئیک ، کلروفیل و… کاربرد دارد.
  • کمبود آن می تواند باعث کند شدن یا توقف رشد شود.
  • در صورت برطرف شدن کمبود این عنصر اثر آن به صورت فوری (و طی چند روز) دیده می شود.
  • علائم کمبود نیتروژن در گیاه شامل: رشد گیاه کم شده و برگ های قسمت پایینی گیاه زرد می شوند.
  • بقیه برگ ها نیز دچار رنگ پریدگی شده و رنگ سبز کم رنگ پیدا می کنند.
  • برگ های جوان اندازه ای کوچکتر و رنگ سبز کمرنگ خواهند داشت .
  • در صورت ادامه پیدا کردن کمبود تمامی برگ ها زرد می شوند.

فسفر Phosphorus) P)

کمبود عناصر غذایی

  • فسفر برای ساخت قند ، انرژی و اسید های نوکلئیک به کار می رود
  • معمولا نشانه های کمبود آن به اندازه ی دیگر عناصر واضح نیست.
  • کمبود فسفر در گیاهان جوان قابلیت تشخیص بهتری دارد و یکی از نشانه های مشخص آن کوتولگی گیاه است.

علائم کمبود فسفر شامل:

  • کوتولگی و رشد کم گیاه
  • تیرگی غیر طبیعی و ریزش برگ ها
  • به وجود آمدن رنگ پریدگی به رنگ بنفش در برگ های بالغ
  • در بعضی موارد در نوک برگ ها قهوه ای شدن و خشک شدگی دیده می شود.

 

پتاسیم Potassium) K)

کمبود عناصر غذایی

  • پتاسیم در فعال سازی آنزیم های گیاه، فتوسنتز ، ساخت پروتئین و انقال کربوهیدرات ها در گیاه نقش دارد.
  • کمبود پتاسیم در مراحل اولیه نشانه ای ندارد و در مراحل ثانویه زرد شدن کناره برگ ها به وجود می آید
  • بر خلاف کمبود نیتروژن قسمت میانی برگ سبز باقی مانده و نواحی خارجی برگ زرد می شود.

علائم کمبود پتاسیم شامل:

  • کند شدن روند رشد
  • زرد شدگی
  • سوختگی و نکروز در قسمت های کناری برگ
  • در مراحل پیشرفته ، این علائم به قسمت های میان آوندی نیز سرایت می کند.

کلسیم Calcium) Ca)

  • کلسیم در ساخت دیواره سلولی نقش داشته و یکی از اجزای تشکیل دهنده آن نیز محسوب می شود.
  • علائم کمبود کلسیم در بخش بالایی گیاه و در ساختار برگ های جدید دیده می شود.
  • تاثیری روی برگ های بالغ ندارد.

علائم کمبود کلسیم شامل:

  • بدشکلی و پیچ خوردگی به همراه رنگ تیره در برگ های جوان
  • خشک شدن مریستم انتهایی در برخی موارد
  • و در نهایت ساقه ضعیف خواهد شد.

منیزیم Magnesium) Mg)

کمبود عناصر غذایی

  • منیزیم دارای نقـش ساختاری در کلروفیل بوده و کوفاکتوری برای تولید ATP در گیاه محسوب می شود.
  • علائم کمبود منیزیم در مراحل پیشرفته می تواند مشابه کمبود پتاسیم باشد.

علائم کمبود منیزیم شامل:

  • زرد شدن برگ های پایینی از نوک برگ به سمت دمبرگ
  • سبز ماندن رگبرگ ها

گوگرد Sulfur)S)

کمبود عناصر غذایی

  • گوگرد در ساخت بعضی آمینو اسیدها و کلروفیل در گیاه نقش دارد.
  • کمبود آن باعث توقف ساخت پروتئین و کلروفیل می شود.
  • نشانه های کمبود گوگرد تا حدی به کمبود نیتروژن و مولیبدن شباهت دارد
  • تفاوت در آن است که کمبود گوگرد در برگ های جوان و جدید بروز می کند اما کمبود نیتروژن در برگ های بالغ دیده می شود.

علائم کمبود گوگرد شامل:

  • برگ های جدید رنگ سبز کم رنگ و زرد دارند
  • برگ های قدیمی تغییری نمی کنند
  • رشد کم می شود
  • در صورت ادامه دار بودن کمبود، گیاه کوچک و ساقه ها نازک مانده و تمامی برگ ها به رنگ سبز کمرنگ در می آیند.

آهن Iron) Fe)

کمبود عناصر غذایی

  • آهن در سیستم تنفس و فتوسنتز گیاه نقش حیاتی دارد.
  • کمبود آن باعث رنگ پریدگی بارز در برگ ها می شود.
  • آهن در خاک های قلیایی جذب گیاه نمی شود
  • کمبود آن در این خاک ها بسیار شایع است.

علائم کمبود آهن شامل:

  • نشانه های کمبود آهن ابتدا بر روی برگ های جوان دیده می شود
  • باعث رنگ پریدگی شدید
  • زرد و سفید شدن ناحیه بین رگبرگی و سپس کل برگ های جوان می شود.
  • به این صورت که رگبرگ ها سبز پررنگ ماده و بین رگبرگ ها رنگ پریده به نظر می آید.

روی Zinc)Zn)

کمبود عناصر غذایی

  • روی در ساخت هورمون های مورد نیاز گباه و رشد بین گره ای آن نقش دارد.
  • نشانه های کمبود روی در قسمت میانی گیاه دیده می شود.

علائم کمبود روی شامل:

  • رنگ پریدگی میان رگبرگی و به وجود آمدن حالت راه راه روی برگ

مس Copper)Cu)

کمبود عناصر غذایی

علائم کمبود مس شامل:

  • توقف رشد
  • پیچیدگی برگ ها
  • همچنین خم شدن دمبرگ به سمت پایین می شود.
  • برگ ها شل شده و ممکن است ریزش کنند.

منگنز Manganese) Mn)

علائم کمبود منگنز شامل:

  • زرد شدن میان رگبرگی در برگ های جوان
  • با این تفاوت که این رنگپریدگی به شدت آهن نیست و رگبرگ ها نیز سبز می مانند.
  • در مراحل پیشرفته لکه های نکروزی در امتداد رگبرگ ها به وجود می آیند.

بر Boron) B)

  • کاربرد اصلی بر در ساخت دیواره سلول هاست
  • میزان نیاز آن درگیاهان مختلف به شدت متفاوت است .
  • به طوری که کمبود آن در یک گیاه می تواند میزان سمیت در گیاه دیگر باشد.( با تصور برا یکسان بودن مقدار آن در خاک)
  • سمیت این عنصر از کمبود آن شایع تر می باشد.

علائم کمبود بر شامل:

  • کمبود بر به صورت یک رنگ پریدگی با شدت کم اما در سراسر گیاه دیده می شود
  • با رشد کم ساقه وریشه همراه است .
  • ممکن است مریستم انتهایی نیز در اثر کمبود این عنصر از بین برود.

کلر Chlorine) Cl)

  • کمبود کلر در گیاه شباهت زیادی با بیماری های فیزیولوژیکی برگ دارد
  • باعث خم شدن یا خشک شدگی کناره های برگ به همراه لکه های نکروتیک در امتداد کناره ها دیده می شود.
  • کمبود کلر معمولا به علت وجود مقادیر زیاد آن در خاک دیده نمی شود.

چگونه کمبود های مواد مغذی را برطرف کنیم؟

  • در مورد گیاهان خانگی روش متداول برای جلوگیری از به وجود آمدن کمبودهای عناصر غذایی عوض کردن خاک گلدان می باشد.
  • چراکه خاک گلدان دارای مقدار مشخصی از عناصر مورد نیاز گیاه است.
  • در صورتی که این عناصر به وسیله کوددهی وارد خاک نشوند، خاک گلدان از مواد مغذی تهی خواهد شد.
  • روش دیگر نیز استفاده از کودهای مختلف است.
  • در انواع صنعتی آن می توان به کود عمومی NPK اشاره کرد
  • NPK نیاز گیاه به سه عنصر ضروری نیتروژن، فسفر و پتاسیم را تامین می نماید.
  • کودهای ریز مغذی نیز به صورت جداگانه یا کمپلکس عرضه می شوند.
  • برای مصارف خانگی می توان انواع محلول در آب این کود را تهیه نموده و با نسبت مشخص شده گیاه را با محلول کود آبیاری نمود.

نکاتی که باید بدانیم:

  • *خاک هایی با بافت شنی و سبک یکی از دلایل به وجود آمدن نشانه های کمبود مواد غذایی هستند. پس در صورتی که با راه حل های گفته شده نیز گیاه همچنان دچار کمبود های متعدد در فواصل زمانی کوتاه شد، احتمالا بافت خاک آن مناسب نیست و نیاز به تعویض خاک گیاه با خاک سنگین تر می باشد.
  • *مناسب نبودن پی اچ خاک یکی از دلایل بروز کمبود ریزمغذی ها در گیاهان است. از مناسب بودن pH خاک گیاه مطمئن شوید.
  • *توجه داشته باشید که مقدار زیاد عناصر غذایی (به خصوص در مورد عناصر کم مصرف) نیز باعث ایجاد حالت سمیت در گیاه می شود و ممکن است نشانه هایی مشابه کمبود بروز دهد
  • *در صورتی که به تازگی خاک گلدان خود را عوض کرده اید، از کود دادن به گیاه خودداری کنید. می توانید کوددهی را ۸ هفته پس از تعویض خاک انجام دهید.
  • کود های مورد نیاز گیاهان خود را میتوانید از فروشگاه همین سایت تهییه نمائید.
این مطلب را نیز مطالعه کنید   لکه برگی
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *