تریستزای مرکبات

ویروس تریستزای مرکبات (CTV)

ویروس تریستزای مرکبات (CTV)

ویروس تریستزای مرکبات

تریستزای مرکبات

ویروس تریستزای مرکبات (Citrus Tristeza Virus) یکی از خسارت ‏بارترین بیماری ها در مرکبات می باشد. این ویروس تا به امروز عامل مرگ بیش از ۸۰ میلیون درخت مرکبات بوده است. CTV متشکل از یک رشته RNA به همراه کپسول پروتئینی می باشد و از نظر شکل ظاهری مارپیچی بوده و با طول بیش از ۲۰۰۰ نانومتر یکی از درازترین ویروس های عامل بیماری های گیاهی می باشد. منشاء ویروس تریستزای مرکبات مشخص نیست اما شیوع آن اولین بار در دهه ۳۰ میلادی در آمریکای جنوبی ثبت شده است.

نژاد های مختلفی از ویروس تریستزا وجود دارند که برخی خسارت کمتری داشته و آثار مشخصی روی درختان مرکبات ایجاد نمی کنند در حالی که نژاد های دیگر با کشندگی و خسارت بالا نیز وجود دارند. اگرچه اکثر درختان مرکبات در برابر این ویروس آسیب پذیرند اما اثر این ویروس روی گونه ها و ارقام مختلف مرکبات متفاوت می باشد و دامنه ای از مقاومت تا تحمل و حساسیت را شامل می شود.

ورود این بیماری به ایران اولین بار از طریق انتقال نهال های مرکبات آلوده از ژاپن به شمال کشور صورت گرفت.

تریستزای مرکبات

ضعف و خشک شدگی سریع درخت در اثر آلودگی به ویروس

انتقال بیماری ویروس تریستزای مرکبات:

فعالیت ویروس تریستزای مرکبات به درون یک درخت آلوده محدود می شود و برای انتقال به درختان دیگر نیاز به یک انتقال دهنده یا وکتور داشته و به طور خودکار انتشار نمی یابد. شته ها با تغذیه از شیره درختان مرکبات آلوده، عامل اصلی انتقال این ویروس در سطح یک منطقه می باشند. انتقال این ویروس به صورت نیمه پایدار (تغذیه از درخت آلوده و انتقال ویروس به مدت چند روز) و به وسیله گونه های مختلف شته می باشد. گونه های مختلف شته نرخ انتقال متفاوتی دارند و برخی از گونه ها می توانند شانس انتقال آلودگی را تا چندین برابر افزایش می دهند.

استفاده از پیوندک آلوده به ویروس تریستزای مرکبات نیز یکی دیگر از راه های شایع انتقال این بیماری می باشد. انتقال بیماری در فواصل طولانی به وسیله انتقال درختان یا پیوند های آلوده به ویروس و همچنین انتقال درختان سالم به همراه شته های ناقل ویروس صورت می پذیرد. همچنین ممکن است شته های ناقل این بیماری به وسیله باد های شدید به نقاط دیگر منتقل شوند.

انتقال بیماری از طریق گیاهان انگلی و روش های مکانیکی نیز امکان پذیر است اما احتمال اینگونه انتقال بسیار کم می باشد.

تریستزای مرکبات

شته ها عامل اصلی گسترش CTV در سطح یک منطقه می باشند

تریستزای مرکبات

زرد شدن جوانه ها در گیاه آلوده به تریستزا

نشانه های بیماری:

نشانه های بروز بیماری در گونه های مختلف متفاوت است اما به طور کلی به سه دسته تقسیم می شود:

  1. ضعیف و خشک شدن درخت
  2. به وجود آمدن سوراخ ها روی شاخه ها و تنه (Stem-Pitting)
  3. زرد شدن جوانه ها

ضعیف شدن درخت و کلروز برگ ها به همراه خشک شدن سرشاخه ها از نشانه های این به شمار می آیند. ضعف در گیاه ممکن است به سرعت بروز پیدا کند یا در طول زمان دیده شود که به ترتیب باعث خشک شدن گیاه در طی چند روز یا ضعیف شدن گیاه در طول ماه ها و سال ها می گردد. خشک شدن گیاه در زمان کوتاه (Quick Decline) یکی از نشانه های شایع این بیماری می باشد. ایجاد بدشکلی و سوراخ روی شاخه ها و تنه نیز از دیگر نشانه های CTV می باشد که در شرایط مناسب ظهور پیدا می کند. این سوراخ ها روی شاخه ها و تنه اصلی به وجود آمده و در نهایت سبب کاهش باردهی درخت می شوند. زرد شدن جوانه ها نیز از نشانه های این بیماری می باشد.

برای تشخیص قطعی بیماری می توان از روش های آزمایشگاهی مانند ردیابی آنتی ژنی (ELISA) و روش PCR استفاده کرد.

تریستزای مرکبات

مقایسه شاخه سالم و شاخه مبتلا به ویروس

تریستزای مرکبات

به وجود آمدن سوراخ ها و بدشکلی روی تنه

کنترل بیماری ویروس تریستزای مرکبات :

تریستزای مرکبات

مقایسه محصول درخت مبتلا به ویروس (راست) با درخت سالم (چپ)

با توجه به اینکه در بیماری های ویروسی بهترین راه برای کنترل پیشگیری می باشد. در نتیجه قرنطینه و نظارت بر جابجایی غیر قانونی درختان می تواند نقش مهمی در جلوگیری از انتقال این بیماری به مناطق عاری از آلودگی ایفا کند. با توجه به ویروسی بودن بیماری پس از ابتلای درخت به بیماری نمی توان راهکار خاصی برای درمان آن پیشنهاد کرد . بهتر است قبل از گسترش آلودگی از طریق درختان آلوده، این درختان از سطح باغ حذف شوند. اما در زمینه پیشگیری می توان اقدامات موثری انجام داد:

  • تهیه پایه و پیوندک از مراجع مطمئن و اطمینان از عدم آلودگی آن ها به ویروس
  • استفاده از پایه های مقاوم به ویروس مانند نارنج سه برگ (پنسیروس)
  • آلوده کردن درخت به نژاد های ضعیف ویروس که باعث مقاومت درخت به نژاد های خسارت زای ویروس می شود
  • مبارزه با عوامل انتقال ویروس (شته ها) در صورت وجود آلودگی در منطقه

در نهایت باید توجه داشت که در پیشگیری و کنترل این بیماری به کارگیری تنها یک روش موثر نخواهد بود و باید از روش های کنترل تلفیقی در کنترل این بیماری استفاده شود.

منبع: طراحان منظر

این مطلب را نیز مطالعه کنید   ویروس موزاییک توتون (TMV)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *